Karinform.UZ Recent headlines Thu, 23 Apr 2026 23:36:33 +0000 https://karinform.uz/news/rss https://karinform.uz Өзбекстанда соңғы 10 жылда туўылыўшылық коэффициенти қай дәрежеде өскен? Fri, 21 Oct 2022 11:00:56 +0000 /uz/article/12606 /uz/article/12606

Өзбекстанда жүргизилип атырған демографиялық сиясат, сондай-ақ, соңғы 10 жыллықта, яғный 2011-2021-жыллар аралығында туўылыўшылық коэффициентин ўәлаятлар сондай-ақ, Қарақалпақстан Республикасы кесиминде үйрендик.

 

Үйренилип атырған дәўир ишинде барлық ўәлаятларда туўылыўшылық айырым жылларда жоқарылаў, ал айырым жылларда пәсейиў көрсеткишлери бақланғаны менен 2021-жылы 2011-жылға салыстырғанда әдеўир жоқарылағанлығын көриўге болады. Бул дәўирде ҳәр жылы туўылыўшылықтың ең жоқары дәрежеси Сурхандәрья ўәлаятында, ал туўылыўшылықтың ең төменги дәрежеси Ташкент қаласында бақланған. Атап айтқанда, Сурхандәрья ўәлаятында 2011-жылы 32 948 туўылыўшылық дизимге алынған болып, 24,6 промиллени қураған болса, 2021-жылы 43 173 туўылыўшылық жағдайы менен 29,8 промиллени қурады. Тек ғана 2013-жылы Қашқадәрья ўәлаяты Сурхандәрья ўәлаятынан жоқары көрсеткишке ийе болып, 25,1 промилле менен ең жоқарғы көрсеткишти көрсеткен. Бул дәўирде 2011-жылы Ташкент қаласында 15 559 бала туўылып, ең кем 16,4 промиллени қураған болса, 2021-жылы 23 244 бала дүньяға келип, 20,8 промиллени қурады.

 

2016-жылы Қашқадәрья ўәлаяты, 2017-жылы Ташкент қаласында турақлы өсип киятырған көрсеткиштиң пәсейгенлигин көриўимизге болады.

Өзбекстандағы көпшилик ўәлаятлардағы демографиялық өсим 2012, 2015-2017-жылларда пәсейиў жағдайы бақланған. Мәселен, 2012-жылы Наманган, Хорезм, Жиззақ, Ферғана, Наўайы, Ташкент қалаларында туўылыўшылық кемейген болса, нәўбеттеги туўылыўшылықтың кемейиўи 2015-жылға туўры келеди. Бул жылда Наўайы, Хорезм ҳәм Наманган ўәлаятларында туўылыўшылық алдынғы жылға салыстырғанда кемейген. Туўылыўшылықтың нәўбеттеги пәсейиў жағдайы 2016-2017-жылларда бақланған болып, бул жылларда Сурхандәрья, Қашқадәрья, Жиззақ, Әндижан, Ферғана, Ташкент ҳәм Бухара ўәлаятлары ҳәм Қарақалпақстан Республикасында туўылыўшылық промиллелери кемейгенлигин көриўге болады.

 

Бул көрсеткишлер өз-өзинен Өзбекстан бойынша туўылыўшылық көрсеткишлерине тәсир етип, Республика бойынша 2012-жылы, сондай-ақ, 2016-2017-жылларда туўылыўшылық дәрежелери кемейгенлигин көриўге болады.

 

 

 

Барлық ўәлаятларда туўылыўшылық соңғы он жыллықта белгили дәрежеде өскен болса, тек ғана Қарақалпақстан Республикасында 2021-жылы керисинше 2011-жылға салыстырғанда әдеўир төменлеген. Соңынан және көрсеткишлер көбейип, 2020-2021-жылларда және кемейген.

 

 

Биз Қарақалпақстандағы туўылыўшылық коэффициентине тәсир етиўши төмендеги факторларды үйнерип шығыўға ҳәрекет еттик:

 

  • Демографиялық сиясат;
  • Өсип баратырған баҳалар;
  • Ҳаял-қызлардың билим алыўы;
  • Ҳаял-қызлардың мийнетте бәнт болыўы;
  • Фертил жасындағы ҳаяллар санының кемейиўи;
  • Контрацепция

 

Биринши фактор.

Өзбекстанда, соның ишинде Қарақалпақстанда туўылыўшылық дәрежесин кемейтиўге алып келиўши ҳеш қандай демографиялық қадағалаў жәрияланбаған. Тек ғана ананың ҳәм балалардың ден-саўлығына итибар қаратыў мақсетинде, саламат анадан саламат бала туўылыўин есапқа алып, балаларды дүньяға келтириўде 3 жыл интервал сақлаў бойынша үгит-нәсият жумыслары алып барылмақта. Демек, бул фактор туўылыўшылық дәрежесине туўрыдан-туўры тәсир өткермейди.

 

Екинши фактор.

Әлбетте, эконимикалық тәрептен раўажланып атырған мәмлекетте баҳалардың өсиўи бақланғаны сыяқлы Өзбекстанда да бундай жағдай бақланып атыр. Буған сәйкес түрде мийнет ҳақысының өсиўи параллел алып барылып атырғанлығы себепли бул фактор да туўылыўшылықтың кемейиўине сезилерли тәсир көрсетип атырған жоқ.

 

Үшинши фактор.

Ҳаял-қызлардың билим алыўы. Қарақалпақстанда мектеп питкериўшилери оқыўын жоқары оқыў орынларында даўам еттириўди мақсет етеди. Олардың көпшилигин қыз балалар қурайтуғынлығын жәмийетте өз көзимиз бенен көрип жүрмиз. Ата-аналар қыз балаларға келешек әўладты тәрбиялаўшылар сыпатында, оның балалар тәрбиясындағы орны үлкен екенлигин есапқа алып, ул балалар менен биргеликте қыз балалардың да жоқары билим алыўына үлкен итибат қаратады. Бул ҳаққындағы статистикалық мағлыўмат та усы пикирлеримизди дәлиллейди. 2016-2017-оқыў жылындағы жоқары билимлендириў системасында билим алып атырған ҳаял-қызлардың саны 2021-2022-оқыў жылында 3 есеге артқанлығын көриўге болады. Қарақалпақстан бул ҳаққындағы статистикада Ташкент қаласынан кейинги екинши орынды ийелеп келмекте. Демек, ҳаял-қызлардын билим алыўын Қарақалпақстандағы туўылыўшылықтың кемейип баратырғанлығына тәсир етиўши факторлардың бири сыпатында алып қарасақ болады.

 

 

Төттинши фактор. Ҳаял-қызлардың басқарыў системаларындағы үлесине итибар қарататуғын болсақ, 2017-жылдан берли Қарақалпақстан Әндижан ўәлаятынан кейинги екинши орынды ийелеглигин көриў мүмкин.

 

 

Бесинши фактор. Фертиль (15-49 жас) жасындағы ҳаяллар санының кемейиўи. 2021-жылы Қарақалпақстанда аналар өлими коэффициенти әдеўир жоқарылап кеткен.

 

 

Алтыншы фактор. Контрацепция

Өзбекстан Республикасы статистика комитетинде бул ҳаққындағы мағлыўматлар ўәлаятлар кесиминде емес, улыўмалық түрде берилген. Сол себепли, Қарақалпақстанда бул көрсеткиш өсип ямаса пәсейип атырғанлығын анықлай алмадық.

 

Республика көлеминде бала алдырыў ҳәм абортлар бойынша статистика менен қызықсындық. Наманган, Самарқанд, Сурхандәрья, Сырдәрья, Ташкент ўәлаятларында абортлар саны 2011-жылға салыстырғанда жоқарылаған. Қарақалпақстан Республикасында болса 2011-жылға қарағанда дерлик бирдей көрсеткишке ийе.

 

 

Демек, жуўмақластырып айтатуғын болсақ, Қарақалпақстанда туўылыўшылық дәрежесиниң төменлеўине тәсир етиўши тийкарғы факторлар сыпатында ҳаял-қызлардың жоқары билимлендириў системасында, сондай-ақ жоқары лаўазымларда бәнт болыўы менен байланыстырыў мүмкин.

 

 

Сахибжамал Есемуратова

Karinform.uz

]]> 0 Дунёдаги энг ифлос жой аниқланди Wed, 17 May 2017 05:47:17 +0000 /uz/article/256 /uz/article/256

Тинч океанида жойлашган Хендерсон кичик ороли дунёнинг энг ифлос жойи деб тан олинди. Бу ҳақда РИА Новости хабар берди. Янги Зеландия билан Лотин Америкаси ўртасида Тинч океанида жойлашган Хендерсон оролининг ер майдони 4,3 гектарни, у ердаги чиқиндиларнинг оғирлиги 17,6 тоннани ташкил этади. Бу ҳақда дунё миқёсида чора-тадбирлар кўрилиши керак.

Сахибжамал Есемуратова]]> 0 Андижонда 1000 дан ортиқ одам музқаймоқдан заҳарланди!!! Wed, 17 May 2017 05:37:43 +0000 /uz/article/252 /uz/article/252

Фейсбук ижтимоий тармоғи фойдаланувчиси Ёкутой Аробиддиновна Абдужаббарова‎ Maslahat.uz гуруҳи орқали ижтимоий тармоқ фойдаланувчиларини огоҳлантирди. Унга биноан, 14-май куни Андижон вилояти, Шахрихон туманида музқаймоқдан заҳарланиш ҳолати юз берган. Туман касалхоналари касалланганлар билан тўлиб жой етишмаганидан беморлар қўшни туманларга ҳам жўнатилаётгани ва уларнинг сони 1000 дан ошганлиги айтилган. Заҳарланганлар орасида ижтимоий тармоқ фойдалунвчиси Ёкутой Аробиддиновна Абдужаббарованинг яқинлари онаси ва жияни, акасининг 6 ёшли кизалоғи ҳам бўлган. Бу иш бўйича ҳозир Андижон вилояти ИИБ ва Соғлиқни сақлаш бошқармаси шуғулланяпти.

Сахибжамал Есемуратова]]> 0 Лола Каримова Ўзбекистонлик гимнаст қизларни муваффақияти билан табриклади Tue, 16 May 2017 03:56:57 +0000 /uz/article/250 /uz/article/250 Лола Каримова Ўзбекистонлик гимнаст қизларни муваффақияти билан табриклади

Лола Каримова ўзбекистонлик гимнастчиларимиз Оксана Чусовитина, Анастасия Сердюкова, Сабина Тошкенбоева ва Нуриниссо Усмоноваларни Баку шаҳрида бўлиб ўтаётган Ислом бирдамлик ўйинларидаги муваффақиятлари билан табриклади. Бу ҳақда Лола Каримова фейсбук ижтимоий тармоғидаги саҳидасида хабар қилди.
Оксана Чусовитина таяниб сакраш мусобақаларида Озарбайжон, Индонезия ва Туркиялик рақибларини ортда қолдириб, олтин медални кўлга киритишга муваффақ бўлди.

Лола Каримова Ўзбекистонлик гимнаст қизларни муваффақияти билан табриклади

Бадиий гимнастика бўйича спортчимиз Анастасия Сердюкова финал баҳсларининг булава билан бажариладиган мусобақаларида олтин медални, халқа ва копток билан бажариладиган мусобақаларда эса кумуш медални эгаллади.
Сабина Тошкенбоева ҳам Ватанимиз шарафини ҳимоя қилиб, булава ва лента билан бажариладиган машқларнинг финал баҳсларида иккита бронза медалига сазовор бўлди.

Лола Каримова Ўзбекистонлик гимнаст қизларни муваффақияти билан табриклади

Гимнастчиларимиз жамоавий баҳсларда ҳам юқори кўрсаткичларга эришиб, кумуш медалини қўлга киритдилар.

Лола Каримова Ўзбекистонлик гимнаст қизларни муваффақияти билан табриклади


Маълумот учун, бу йилги Ислом бирдамлик ўйинларида Ислом бирдамлиги спорт федерациясига кирувчи 57 давлатдан 3000дан ортиқ спортчи иштирок этмоқда. Мусобақалар дастурига 20та спорт тури, жумладан, спорт гимнастикаси ва бадиий гимнастика киритилган.]]> 0 Олтин заҳираси бўйича Қирғизстон дунё рейтингида кейинги ўринларга тушиб қолди Tue, 16 May 2017 02:51:23 +0000 /uz/article/248 /uz/article/248

World Gold Council халқаро экспертлар ташкилотининг янгидан берган маълумотларига биноан, Қирғизстон олтин заҳираси бўйича кейинги ўринларни эгаллаган дея хабар берди sputnik.kg. 2017 йилдаги ҳисоб бўйича, у 4,9 тонна олтин билан 83-ўринни эгаллаган. Ўтган йилнинг октябрь ойидаги олтиннинг заҳираси 0,5 тоннага кўпайган.
Маълумот учун, АҚШ — 8133,5 тонна; Германия — 3377,9 тонна; Италия — 2451,8 тонна; Франция — 2435,9 тонна; Қытай — 1842,6 тонна билан дастлабки бешликни эгаллаб келмоқда.

Сахибжамал Есемуратова
]]> 0 Бир кунда турмушга чиққан эгизаклар дунёга машҳур бўлди Sat, 13 May 2017 16:38:21 +0000 /uz/article/235 /uz/article/235

Нигериялик эгизак қизлар Мэри ва Маргарет Макинва бир кунда турмушга чиқди дея хабар берди entertainment.naij.com.



Эгизаклар кичкина вақтидан яхши кўрган йигитлари билан унаштириб қўйилган эди. Уларнинг бўлажак умрлик йўлдошлари Айодеджи ва Ойейнку тўйларини бир кунда ўтказишга розилик билдирган.



Тўй Осун шаҳрида бўлиб ўтди.








Сахибжамал Есемуратова
]]> 0 «Евровидение»да македониялик иштирокчининг кўлини сўрашди Sat, 13 May 2017 16:27:29 +0000 /uz/article/233 /uz/article/233

«Евровидение-2017» қўшиқчилар танлови эфирга узатилаётган вақтда македониялик иштирокчи Яна Бурческанинг севган йигити унга турмуш куриш таклифини билдирди дея хабар бермоқда Russian.rt.com.

Натижани кутаётган Яна Бурческанинг ёнида турган йигит, унинг ёнида тиз чўкиб, ундан турмушга чиқишини сўради. Кутилмаган таклифдан кўшиқчи кўзларига ёш олди ва таклифга розилик билдирди. Маълумотларга қараганда, бу Евровидение тарихида жонли эфир вақтида турмуш қуриш учун дастлабки таклиф экан.

Сахибжамал Есемуратова

]]> 0 Ислом Каримов фонди томонидан эълон қилинган грант ғолиблари аниқланди Fri, 12 May 2017 15:11:10 +0000 /uz/article/225 /uz/article/225

Лола Каримова инстаграмдаги ўзининг саҳифасига Ислом Каримов номидаги фонд томонидан эълон қилинган грант соҳиблари аниқланганини маълум қилди. Ғолиблар чет элнинг пешқадам олийгоҳларида магистратура йўналиши бўйича таҳсил олади. Танловда 300 га яқин иштирокчилар ўзларини синаб кўрди. Иштирокчилар мутахассислик ва чет тилидан тест топширишди ва ундан 12 таси йўқори балл тўплади. Танлов кўйидаги мутахассисликлар бўйича ўтказилган эди: табиий фанлар (қайта тикланувчи энергия ва кимё), сув ва ер ресурсларини бошқариш, машинасозлик технологиялари, озиқ-овқат технологиялари, озиқ-овқат хавфсизлиги, озиқ-овқат ишлаб чиқариш ва маркетинги, архитектура, дизайн, рассомлик. Ўқиш жорий йилнинг октябрь ойига режалаштирилган. Биринчи Президентимизнинг қизи Лола Каримова ғолибларни чин қалбдан табриклаб, уларнинг ўқишида омад тилади.

Сахибжамал Есемуратова
]]> 0 Эътиборсизлик сабабли уятга қолган инсонларнинг ҳолати Wed, 10 May 2017 16:59:02 +0000 /uz/article/203 /uz/article/203
Дизайнер дам олишсиз ишлаган вақтда
Эътиборсизлик сабабли уятга қолган инсонларнинг ҳолати

Оддий девор светафори
Эътиборсизлик сабабли уятга қолган инсонларнинг ҳолати

Автомобиллер тюнинги
Эътиборсизлик сабабли уятга қолган инсонларнинг ҳолати

Терминаторнинг яқин қариндоши
Эътиборсизлик сабабли уятга қолган инсонларнинг ҳолати

Гулливер баҳайбатлар элида
Эътиборсизлик сабабли уятга қолган инсонларнинг ҳолати

Эрталаб кофе ичишга улгурмаган бошловчи
Эътиборсизлик сабабли уятга қолган инсонларнинг ҳолати

Сахибжамал Есемуратова]]> 0 Озиш учун ёрдам берадиган 8 маҳсулот Wed, 10 May 2017 16:02:04 +0000 /uz/article/201 /uz/article/201
Полиз экинлари ва тухум


Товуқ ва қизил мурч


Кўк чой ва лимонли сок


Миндаль ва грек йогурти


Авакадо ва шпинат


Маҳсулотларни тўғри овқатланиш тартиби:
• Белок (гўшт, балиқ, тухум ва ҳ.к.) ва углеводларни (нон, картошка) жуда кам миқдорда танаввул қилиш;
• Чучук маҳсулотлар (цитрус мевалари, олма, помидорларни) ва угловодларни биргаликда истеъмол қилмаслик;
• Углеводлар ва шакарни биргаликда танаввул қилмаслик керак;
• Белокларни крахмал билан ёки бошқа да белоклар билан емаслик керак (гўшт+тухум, сыр+тухум, гўшт+ёнғоқ ва ҳ.к.);
• Ҳардоим меваларни истеъмол қилинг;
• Сутни ҳеч нарсага қўшмасдан, фақат ўзини ичинг ёки умуман ичмаган мақул.

Сахибжамал Есемуратова
]]> 0 Араб ёшлари БАА да яшашни орзу қилишади Wed, 10 May 2017 06:31:01 +0000 /uz/article/197 /uz/article/197 Араб ёшлари БАА да яшашни орзу қилишади

Arab Youth Surveyнинг социалогик сўроқларининг натижасига биноан, араб ёшларининг ҳар ушдан бири Бирлашган Араб Амирликларида яшашни хоҳлашади дея хабар бермоқда uaeinside. Тадқиқот ишлари ASDA’A Burson-Marsteller ва Penn Schoen Berland компаниялари билан биргаликда ташкиллаштирилган бўлиб, унда 16 давлатдан 18 - 24 ёш оралиғидаги 3500 иштирокчи қатнашди. Тадқиқот натижаларига кўра 31% иштирокчилар БАА ни энг хавфсиз жой деб ҳисоблашаркан. Араб ёшлари яшашни хоҳловчи давлатлар рўйхатининг иккинчи поғонасини АҚШ эгаллаган.

Сахибжамал Есемуратова
]]> 0 Оливер Стоуннинг Владимир Путин ҳақидаги фильми АҚШда 12-15 июнь кунлари катта экранга чиқади Fri, 05 May 2017 05:00:24 +0000 /uz/article/178 /uz/article/178

Америкали режиссёр Оливер Стоуннинг Россия Федерацияси Президенти Владимир Путин ҳақидаги фильм суратга олган эди. Тўрт соатли бу фильм АҚШнинг Showtime телеканалида 12-июнь куни эфирга узатилади дея хабар беради Tass.ru.
Маълумот учун, Оливер Стоун «Уолл Стрит: Пуллар ухламайди» (Wall Street: Money Never Sleeps, 2010), «Жон Ф. Кенеди: Далласдаги отишма» (1991), «Взвод» (Platoon, 1986) каби фильмларни суратга олган.

Сахибжамал Есемуратова
]]> 0 Трамп сўз ва этиқод эркинлигини муҳофаза қилувчи қарорга имзо чекди Fri, 05 May 2017 04:55:47 +0000 /uz/article/176 /uz/article/176

АҚШ президенти Дональд Трамп сўз ва этиқод эркинлигин муҳофаза қилувчи қарорга имзо чекди дея хабар бермоқда Tass.ru. Бундан олдин у Оқ уйда Рим-католик черкови кардинали билан учрашув ўтказди.

Сахибжамал Есемуратова]]> 0 Юлия Самойлова Туладаги «Россия талабалар баҳори» фестивалининг очилиш маросимида қатнашади Fri, 05 May 2017 04:53:43 +0000 /uz/article/175 /uz/article/175

Қўшиқчи Юлия Самойлова Россиядаги «Россия талабалар баҳори» XXV фестивалида қатнашади дея хабар бермоқда Tass.ru. 25 йилдан буён ўтказилиб келаётган фестиваль бу йил 15-19 май кунлари оралиғида Тулада бўлиб ўтади.
«Талабалар баҳори» - Россия Федерациясининг ёшлар ўртасидаги энг аҳамиятга эга тадбирлардан бири. Унда 1,5 минг ёш истеъдод эгалари ва 3 минг талаба қатнашиши режалаштирилган. Фестивальнинг дастурида рақс, мусиқа, театр, цирк, журналистика кабилар ўрин олади. Маълумот учун, 2016 йил «Талабалар баҳори» Татаристонда ўтказилган эди.

Cахибжамал Есемуратова
]]> 0 Қизларни макияжсиз кўрсатадагин янги дастур Thu, 04 May 2017 16:28:33 +0000 /uz/article/172 /uz/article/172
Эмма Уотсон



Дженнифер Лопеc



Кристен Стюарт



Ким Кардашян



Тейлор Свифт



Тильда Суинтон



Алиша Киз



Зак Эфрон



Дуэйн «Скала» Джонсон



Мэрилин Монро



Сахибжамал Есемуратова

]]> 0 Махсет Утемуратов Яхиёбек Мўминовни табриклади Tue, 02 May 2017 06:27:21 +0000 /uz/article/165 /uz/article/165

Махсет Утемуратов инстаграм ижтимоий тармоғи орқали Яхиёбек Мўминовни табриклади.

Сахибжамал Есемуратова
]]> 0 Қўшиқчи Лоланинг синглиси Асалнинг тўйидан фоторепортаж Tue, 02 May 2017 06:19:31 +0000 /uz/article/162 /uz/article/162

Қўшиқчи Лола инстаграм ижтимоий тармоғида синглиси Асалнинг тўйида тушган расмларни жойлаштирди.

Маълумот учун, Асал 19 ёшда, у Лоланинг «Love me» клипида суратга тушган.



Сахибжамал Есемуратова]]> 0 Райҳон Ғаниева эгизакларининг туғилган кунини белгилашди Tue, 02 May 2017 06:17:00 +0000 /uz/article/161 /uz/article/161

Райҳон Ғаниева 1-май куни эгизаклари Ислом ва Имронннг 3 ёшга тўлган таваллуд кунини суперқаҳрамонлар сифатида белгилашди. Эгизакларини отаси Йигитали Мамажонов ва онаси Райҳон инстаграм ижтимоий тармоғи орқали табриклашди.
Маълумот учун, Райҳон ва Йигитали 2016 йил ажрашишган.





Сахибжамал Есемуратова]]> 0 Ўзбекистон халқ шоири Иқбол Мирзонинг таваллуд куни билан дўстлари ва шогирдлари табриклади Mon, 01 May 2017 19:17:56 +0000 /uz/article/160 /uz/article/160 Ўзбекистон халқ шоири Иқбол Мирзонинг таваллуд куни билан дўстлари ва шогирдлари табриклади

Бугун Ўзбекистон халқ шоири Иқбол Мирзонинг таваллуд куни. Шу муносабат билан ижтимоий тармоқларда шоирнинг дўстлари ва шогирдлари табрик йўллашди.
Маълумот учун, Иқбол Мирзо 1967 йил, 1 майда Фарғона вилоятида туғилган. «Юракнинг шакли», «Кўнгил», «Сени соғинаман», «Мени эслайсанми», «Қўшиқларим», «Сени бугун кўрмасам бўлмас» сингари китоблари нашрдан чиққан. 1999 йили «Шуҳрат» медали билан тақдирланган.

Сахибжамал Есемуратова]]> 0 2017-2021 ўқув йиллари оралиғида ҚДУ да янгидан очилиши кутилаётган ихтисосликлар Mon, 01 May 2017 18:46:12 +0000 /uz/article/158 /uz/article/158

Бердақ номидаги Қорақалпоқ Давлат университетида 2017 йил энергетика, метрология, маҳсулот сифатиди стандартлаштириш ва менежмент, 2018 йил туризм, 2019 йил менежмент бўйича бакалавриатура йўналишида студентларни тайёрловчи янги соҳалар очилиши режалаштирилган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 20 апрел кунги ПФ 2909 қарорига мувофиқ бакалавр ва магистратура йўналишларида янгидан ихтисосликлар очилиши кутилмоқда.

Сахибжамал Есемуратова
]]> 0