Марҳум белгили илимпаз, академик Сабыр Камалов урысқа кеткен ўақытта жүдә жас болған. Фронтта жүрген ўақтында аўылды оғада сағынады. Бир күни окопта түсликке тарқатылған азық-аўқатлар менен бирге келген балық консервасы да қолына түседи. Тосаттан консерва кутысының сыртына оралған қағаздағы жазыўына көзи түсип қалады. Қараса – «Мойнақта ислеп шығарылған». Тап аўылын көргендей қуўанып, қасындағы әскерлерге мақтанып көрсетип шығады.
Аўылды сағынғаны соншелли консерваны ашпай сумкасына салып, ийнине таслаған ҳалында саўашқа кирисип кетеди. Қардай борап турған оқтың бири арқасына тийип ушырып түсиреди. «Өлген жерим усы шығар» деп аз-маз жатады, бирақ арқасында аўрыў сезбейди. Дәрҳал өзин тиклеп, сумкасын шешип қараса, оқ сумка ишиндеги консерва қутысына тийген екен. Солай етип, Мойнақтың консерва қутысы әскерди аман сақлап қалған қурал сыпатында фронттағы дослары арасында әпсанаға айланып кетеди.
Сабыр Камалов урыстан қайтып, Қарақалпақстанда илим-билимниң раўажланыўына үлкен үлес қосты. Өзбекстан Республикасы Илимлер академиясы Қарақалпақстан бөлимин узақ жыллар басқарып, академик дәрежесин алды ҳәм «Эл-юрт ҳурмати» ордени менен сыйлықланды.
Мархум академик Сабыр Камаловтың басынан өткен усы ўакыяны оның өмирлик жолдасы, жазыўшы Гүлайша Есемуратова да тастыйыклайды.
Екинши жержүзилик урыс жыллары Мойнақ консерва заводынан 10 миллион данадан артық консервалар фронтқа жиберилип турған. Урыстан кейин болса ислеп шығарыў муғдары 22 миллион данаға жеткизилди.
Арал теңизи толып тасып турған дәўиринде мыңлап адамларды жумыс пенен бәнт еткен, 3 сменада жумыс болған, кейиншелик теңиз қурыўы менен жумыс барысы төменлеп барған.
2000-жылларға келип толығы менен жемирилиўге жүз бурған Мойнақ балық консерва заводы бүгинлиги қайтадан бой тиклеп, пүткил мойнақшыларды бахыт қушағына бөлемекте.
Есимқан Қанаатов, ӨзА
Қаллы Айымбетов атындағы \"Халық даналығы\" клубы ағзасы.
Сайтымыздың телеграмдағы каналына ағза болың: https://t.me/karinformuz
